در این ویدیوی زیرنویس فارسی شده، داوکینز کتاب جدید خود به نام «بزرگترین نمایش روی زمین» The Greatest Show on Earth را معرفی می‌کند. کتاب با استقبال بسیار خوبی مواجه شده‌است *

شاهکار چارلز داروین، یعنی کتاب «خاستگاه گونه‌ها» در سال ۱۸۵۹ عقاید جامعۀ انسانی را عمیقا به لرزه درآورد. داروین در آن زمان به خوبی از جدال‌آمیز بودن نظریۀ فرگشتی (تکاملی) خود آگاه بود. ولی اگر او به دنیای امروز می‌آمد، و ادامه یافتن ستیزه‌جویی‌ها را با وجود گذشتن صد و پنجاه از انتشار کتابش می‌دید، قطعا در شگفت می‌ماند. امروزه فرگشت در میان همۀ دانشمندان سطح بالا به عنوان یک حقیقت علمی (فکت) پذیرفته شده است، حتی در میان الهیدانان آموزش‌دیده هم دیگر کاملا مورد قبول واقع شده است؛ ولی هنوز میلیون‌ها نفر به دلایل اعتقادی صحتش را زیر سوال می‌برند. داوکینز در کتاب «بزرگترین نمایش روی زمین» عقاید خلقتگرایان، شامل معتقدان به «آفرینش هوشمند» و تمامی کسانی را که حقیقت فرگشت توسط انتخاب طبیعی را زیر سوال می‌برند با مدارک علمی مردود می‌شمارد. او به مانند کارآگاهی که به صحنۀ جرم می‌رود، لایه به لایه حقایق جالب علمی از رشته‌های مختلف را وارسی می‌کند، و قویتا درستی فرگشت را نشان می‌دهد: از طریق نمونه‌های انتخاب طبیعی در پرندگان و حشرات، از طریق گاه‌ساعت‌های موجود در تنۀ درختان و تخمین عمر رادیواکتیو که بازۀ زمانی فرگشت را نشان می‌دهند، از طریق شواهد فسیلی و اثرات باقیمانده از نیاکان اولیه، تا تایید قطعی فرگشت توسط زیست‌شناسی ملکولی و ژنتیک. همۀ اینها، بعلاوۀ بسیاری شواهد دیگر، حقیقی بودن فرگشت را گواهی می‌دهند. این کتاب در زمانی بحرانی به میدان آمده است. درحالیکه مخالفت‌های سیستماتیک علیه دانش فرگشت، به ویژه در آمریکا رشد یافته است. در انگلیس و دیگر نقاط جهان، استادان و معلمین علوم شاهد توطئه‌های مکرر برای تخریب آموزش علم در کلاس‌های درس هستند. ریچارد داوکینز با ارائۀ جامع مدارک و شواهد صریح و روشن، به چنان ادعاهای بی‌منطقی پاسخی کوبنده می‌دهد. او همچنین، علاقۀ وافرش نسبت به جهان طبیعت و نقش اساسی‌ای را که علم در توضیح و تبیین جهان بازی می‌کند با ما در میان می‌گذارد.

هیچکدام از کتاب های داوکینز چه در مورد فرگشت [تکامل]، و چه در مورد دین به عربی ترجمهٔ (رسمی) نشده اند. و آثار او به شدت در ترکیه سانسور می‌شوند. در گفتگویی با تایمز داوکینز اظهار نموده که دوست دارد مطالب فرگشتی در جهان اسلام -که عقاید خلقتگرایانه در آن قدرت دارند- گسترش پیدا کند. و تمایل شخصی خود را برای پیشقدم شدن در این زمینه اعلام نموده است. به گفتهٔ خود او: «ورود به پرفروشترین‌ها در یک کشور مسلمان یک پیروزی شخصی خواهد بود». من دوست دارم ببینم کتاب هایم به عربی ترجمه شوند. همگی آنها به عبری ترجمه شده‌اند. فارسی. مطمئن نیستم. کتاب‌هایم به ترکی هم ترجمه شده‌اند، و مدام سانسور و توقیف می‌شوند.

«تجربهٔ ناشر ترکیه‌ای من از انتشار کتاب توهم خدا به این شکل بود که تهدیدش کرده بودند که به جرم کفرگویی دستگیر می‌شود. او حتی شاید زندانی ‌شد و سایت من را در ترکیه بسته‌اند. من واقعا متحیر شده‌ام. این توقیف‌ها می‌تواند به مسئله‌ای دامن بزند؛ مردم را کنجکاو می‌کند تا بیشتر اطلاع کسب کنند.»

درحالیکه بسیاری از فرقه‌های مسیحی که بنیادگرا نیستند فرگشت را پذیرفته‌اند، اسلام هنوز متخاصم‌تر می‌نماید. او می‌گوید: «اسلام می‌گوید قرآن به واقع خود کلام خداست، برخلاف بسیاری از فرقه‌های مسیحی که بر این باورند انجیل تا حدود زیادی امری نمادین است. شاید این دلیل اختلاف موجود باشد.

پرفسور داوکینز خاطرنشان کرد که احتمالا نفوذ اسلام علت افزایش محبوبیت خلقتگرایی در بریتانیا است؛ جاییکه برطبق تازه ترین نظرسنجی ۳۰ درصد نوجوانان بریتانیایی ایدهٔ تغییر نام داده شدهٔ «آفرینش هوشمند» را پذیرا شده‌اند. ^[۱]

وی افزود: «فکر می‌کنم خیلی واضح باشد. من این را از همکاران جلودارم در بخش آموزش هم می‌شنوم. چرخش تندی در دشمنی با آموزش فرگشت در کلاس‌های درسی مدارس به وجود آمده و بیشتر هم از جانب دانشجویان اسلامی است.

«البته وضعیت اینجا به وخامت آمریکا نیست. در آنجا دشمنی از جانب مسیحیان است. و می‌تواند به آموزش علمی بسیار ضعیف منجر شود. وقتی که من به مدارس می روم؛ که گهگاهی می روم؛ از این که کودکان به صورت منکران فرگشت خارج می شوند غمگین می‌شوم. فکر می کنم ۳۰ سال پیش اینطوری نبود.»

کتاب تازۀ پرفسور داوکینز بنام «بزرگترین نمایش روی زمین»، مدارک علمی نشان دهندهٔ درستیِ نظریهٔ فرگشت را گرد هم آورده است. او امیدوار است در این کتاب کسانی را که به علت عدم آشنایی با علم به سوی خلقتگرایی می‌روند قانع کند.

او گفت: «من فکر می‌کنم هرکس که آن را بخواند قائدتا دیگر نبایستی قادر به تصور آن باشد که جهان تنها شش هزار سال است؛ یا نبایستی قادر باشد تا حقیقت [Fact] فرگشت را نپذیرد. من دوست دارم فکر کنم که کسانیکه کتاب را تمام کنند و اینطوری فکر نکنند بایستی مسئله‌ای داشته باشند.»

وی افزود خلقتگرایان نسبت به فرگشت نادان (جاهل) بوده‌اند، درست به همان طریقی که خود او می‌پذیرد نسبت به فوتبال جاهل است. «نادانی یک امر حقیقی است. من نسبت به فوتبال نادانم و نسبت به خیلی چیزهای دیگر نادان هستم. من فکر نمی‌کنم که شما باید این را توهین تلقی کنید وقتی که مثلا به شما بگویند به نظر نمی‌آید چیزی در مورد فوتبال بدانید. این فقط اظهار یک امر حقیقی است. و فقط تنها معنایش این است که شما چیزی در این باره نمی‌دانید.

«من بسیار در مورد فرگشت می‌دانم. و بسیاری مردم هم هستند که هیچ از فرگشت نمی‌دانند، و احتمالا از یادگیری آن لذت خواهند برد. شاید آنها هم بتوانند به من فوتبال یاد دهند.»

منبع انگلیسی: The Times: Professor Richard Dawkins wants to convert Islamic world to evolution

^[۱] به علت رسوایی عقاید دینی و غیر علمی «خلقتگرایی» [Creationism] برخی مسیحیان، دیگر از این اصطلاح قدیمی و رد شدهٔ خلقتگرایی (آفرینش) استفاده نمی‌کنند. بلکه در اقدامی سیاسی و برای منحرف کردن جامعۀ علمی،  نام آن را به «آفرینش هوشمند» [Intelligent Design] تغییر داده اند، تا شاید اعتبار از دست رفتهٔ نظریه خلقت را حداقل به صورت ظاهری افزایش دهند. داوکینز و بسیاری از دانشمندان دیگر تاکید دارند که رسانه‌ها نبایستی فریب این تغییر نام را بخورند، و برای آفرینش هوشمند اعتباری بیشتر از خلقتگرایی قائل شوند. زیرا این دو در نهایت به یک معنی هستند و در تناقض با مدارک علمی فرگشت [Evolution] به‌سر می‌برند.

ریچارد داوکینز به عنوان یک زیست‌شناس فرگشتی (Evolutionary Biologist) فهم ما را نسبت خاستگاه ژنتیکی گونه‌مان گسترش داده است. او تبحر خاصی در ساده کردن مسائل پیچیده علمی برای فهم عموم دارد. «ژن خودخواه» نخستین کتاب این دانشمند است که برایش شهرت زیادی به ارمغان آورد. بعد از آن او «فنوتیپ گسترش‌یافته» را به رشته تحریر درآورد که به طور کلی حاوی این مطلب است که: انتخاب داروینی در سطح افراد عمل نمی‌کند، بلکه در سطح ژن‌ها و دی ان آ عمل می‌نماید. پیامد این نکته شگفت انگیز است: ما تنها به یک جهت فرگشته‌ایم – برای خدمت به ژن‌های سازنده‌مان.

مطلب مهم دیگری که داوکینز ارائه نموده مفهوم «مم» است. مم یا میم (Meme) به معنی واحدهای همانندساز فرهنگی است. در واقع هر ایده؛ واژه؛ یا مدی که از فرد به فرد (مغز به مغز) منتقل می‌شود یک مم است. مم درست همانند برابر زیستی خود بر اساس نوعی انتخاب طبیعی ادامه می‌یابد. به این معنی که مم موفق ممی است که بتواند خودش را از فردی به فرد دیگر و از نسلی به نسل دیگر منتقل سازد. به این مفهوم تمام زبان‌های بشری موجود و افسانه‌های باقی‌مانده از قدیم و ایده‌های موفق اعصار که کپی شده‌اند مم هستند. خود واژۀ مم که برای اولین بار داوکینز آن را در کتاب ژن خودخواه (۱۹۷۶) به کار برد یک مم گیرا و مسری بوده که از آن زمان تا کنون محبوبیت بسیار یافته و در کتاب‌ها و مراجع مختلف تکرار شده است.

داوکینز در چند سال اخیر در زمینه بیخدایی نیز مشهور گشته؛ و در کنار دنیل دنت، واژه «روشن» (Bright) را به عنوان برابری برای بیخدا (Atheist) پیشنهاد داده است. از این جهت که شاید روشن بار منفی واژه بیخدا را در اذهان نداشته باشد؛ و استفاده از آن برای بسیاری از ناباوران تسهیل شود. این سخنرانی (بالا) در تد ۲۰۰۲ (TED) نقطه عطفی در جنبش بیخدایی نو (New Atheism) بوده است. او همچنین در کتاب مشهور توهم خدا (گاد دلوژن) در سال ۲۰۰۶ به دفاع از بیخدایی و اصول علمی به جای خلقتگرایی (Creationism) و آفرینش هوشمند (Intelligent Design) پرداخته است.

منبع انگلیسی: TED (با اندکی تغییر) کاری از Dawkins Persian